اموزش فارکس در ایران

مدیریت ریسک چیست؟

واژه‌نامه Contingency Planning طرح پشتیبان طرحی که برای به دست آوردن نتیجه‌ای غیر از نتیجه معمول و مورد انتظار از پروژه ریخته می‌شود. طرح پشتیبان برای مدیریت ریسک مورد استفاده قرار می‌گیرد هنگامی که ریسکی غیرقابل پیش‌بینی و غیرمحتمل نتیجه‌ فاجعه‌بار و بسیار بدی به جا می‌گذارد.

مدیریت ریسک چیست؟

برای پیاده‌سازی موفق پروژه‌ها لازم است به‌خوبی ریسک‌ها را مدیریت کنید. این ابزار چهارچوبی برای اولویت‌بندی سریع و مؤثر ریسک‌ها در اختیار شما قرار می‌دهد.

مدیریت ریسک در سازمان‌های امروزی امری بسیار مهم است. شرکت‌ها به‌طور روزافزون انجام پروژه‌های پیچیده و مبهم را تقبل می‌کنند و برای آنها ضروری است که این پروژه‌ها در فضایی غیرمطمئن و اغلب با ریسک بالا، با موفقیت اجرا شوند.

شما به عنوان مدیری مسئول لازم است از این ریسک‌ها آگاه باشید. آیا این امر بدان معناست که باید به تک‌تک ریسک‌‌های احتمالی در سر راه پروژه خود فکر کنید و با آنها جداجدا مواجه شوید؟ این کار تقریبا ناممکن است و در اکثر موارد بسیار گران تمام خواهد شد و وقت و منابع زیادی احتیاج خواهد داشت.

به‌جای این کار، لازم است ریسک‌ها را اولویت‌بندی کنید. اگر به نحو مؤثر این کار را انجام دهید، می‌توانید بیشتر وقت و اقدامات خود را متوجه مهم‌ترین ریسک‌ها بکنید.

نمودار تأثیر-احتمال ریسک، چارچوبی سودمند در اختیار شما قرار می‌دهد که از طریق آن می‌توانید تصمیم‌ بگیرید کدام ریسک نیازمند توجه بیشتر و صرف منابع و وقت بیشتر است.

چگونه از این ابزار استفاده کنید؟

نمودار تأثیر-احتمال ریسک بر این اصل بنا شده است که هر ریسک دو جنبه اصلی دارد:

احتمال

هر ریسک رویدادی است که «ممکن است» رخ بدهد. احتمال اینکه هر ریسک رخ بدهد بین صفر تا ۱۰۰ درصد است.

توجه: ممکن نیست احتمال یک ریسک ۱۰۰ درصد باشد، زیرا دیگر نمی‌توان از احتمال آن صحبت کرد و به امری حتمی تبدیل می‌شود و دیگر یک ریسک نیست. همچنین ممکن نیست احتمال آن صفر درصد باشد زیرا در این صورت نیز ریسکی در کار نیست.

تأثیر

هر ریسک ذاتاً همیشه تأثیری منفی دارد. با این حال اندازه این تأثیر منفی براساس هزینه و اثری که بر سلامتی، زندگی افراد و دیگر عوامل مهم می‌گذارد متفاوت است.

این نمودار شما را قادر می‌سازد ریسک های احتمالی را بر اساس این دو جنبه ارزیابی کنید. احتمال اینکه ریسکی در آینده به حقیقت بپیوندند در یکی از محورهای نمودار نشان داده می‌شود و تأثیر آن ریسک در صورت به وقوع پیوستن در محور دیگر.

از این دو اندازه استفاده کنید تا هر ریسک را روی نمودار رسم کنید. این کار به شما امکان می‌دهد به‌سادگی از روی نمودار تشخیص دهید که اولویت هر یک از ریسک‌های شما چقدر است. سپس می‌توانید تصمیم بگیرید باید برای مدیریت هر یک از آنها کدام منابع خود را اختصاص دهید.

نمونه اولیه نمودار تأثر-احتمال در شکل زیر نشان داده شده است.

چهار گوشه این نمودار این ویژگی‌ها را دارند:

ریسک‌های واقع در گوشه پایین سمت چپ نمودار کم‌خطر هستند و می‌توانید در اغلب موارد آنها را نادیده بگیرید.

ریسک‌های واقع در گوشه بالا سمت چپ نمودار از اهمیت نسبی برخوردارند. اگر این ریسک‌ها به واقعیت بپیوندند، می‌توانید خود را تطبیق دهید و از آنها عبور کنید. با این حال لازم است سعی کنید احتمال وقوع آنها را کاهش دهید.

ریسک‌های واقع در گوشه پایین سمت راست نمودار اگر رخ بدهند، از اهمیت زیادی برخوردار هستند ولی احتمال رخ دادن آنها اندک است. با این حال برای این ریسک‌ها باید هر کاری می‌توانید انجام دهید تا تأثیری را که در صورت وقوع می‌گذارند کاهش دهید. لازم است طرح پشتیبانی داشته باشید تا بدانید در صورت رخ دادن این نوع ریسک‌ها چه کار باید بکنید.

ریسک‌هایی که به سمت گوشه بالا سمت راست هستند بسیار حساس و اساسی هستند. پرداختن به این ریسک‌ها باید اولویت نخست شما باشد و توجه ویژه خود را به آنها معطوف کنید.

نکته نخست

ممکن است به این بیندیشید که می‌توان این نمودار را به یک ماتریس دو دویی تبدیل کرد. اما مشکل هنگامی پیش می‌آید که به تقسیمات یک‌چهارم ماتریکس می‌رسید. مثلا آیا باید احتمال ۴۹ درصدی یک ریسک را نادیده بگیرید که موجب ۴۹ درصد از حداکثر ضرر ممکن می‌شود؟ و در این مثال چرا باید بیشترین توجه خود را معطوف ریسکی بکنید که احتمال ۵۱ درصدی رخ دادن آن همراه با ۵۱ درصد از حداکثر ضرر ممکن وجود دارد؟

نکته دوم

در برخی صنایع و مشاغل لازم است توجه بسیاری به ریسک‌هایی بکنید که احتمال پایینی دارند، اگر آن ریسک مثلا با احتمال صدمه جسمی یا مرگ افراد همراه باشد. حتما به این نوع ریسک‌ها توجه کافی را مبذول بدارید.

برای استفاده از نمودار تأثیر-احتمال ریسک، این تصویر را دانلود کنید یا روی کاغذ بکشید و سپس مراحل زیر را دنبال کنید:

برای مطالعه بیشتر در مورد تهیه برنامه مؤثر تدبیر ریسک‌ها مقاله مدیریت ریسک و مقاله تحلیل ریسک را بخوانید.

نکات کلیدی

برای پیاده‌سازی هر پروژه، لازم است ریسک‌های متوسط و پرخطر را شناسایی کرده و بر آنها تمرکز کنید وگرنه این خطر وجود دارد که تمام زحمات شما به هدر برود یا منابع خود را صرف مدیریت غیرمفید و نادرست ریسک‌های کم‌خطر بکنید.

با نمودار تأثیر-احتمال ریسک می‌توانید هر ریسک را روی نمودار ببینید مدیریت ریسک چیست؟ و موقیعت آن در نمودار اولویت آن را تعیین خواهد کرد. ریسک‌های با احتمال زیاد و تأثیر زیاد از همه مهم‌تر و حساس‌تر هستند و باید بیشترین تلاش خود را برای مدیریت آنها انجام دهید.

ریسک‌های با احتمال کم و تأثیر زیاد و همچنین ریسک‌های با احتمال زیاد و تأثیر کم اولویت بعدی شما خواهند بود. اما لازم است برای مدیریت هر یک از آنها استراتژی متفاوتی در پیش بگیرید.

ریسک‌های با احتمال کم و تأثیر کم را می‌توانید نادیده بگیرید.

واژه‌نامه

Contingency Planning

طرح پشتیبان

طرحی که برای به دست آوردن نتیجه‌ای غیر از نتیجه معمول و مورد انتظار از پروژه ریخته می‌شود. طرح پشتیبان برای مدیریت ریسک مورد استفاده قرار می‌گیرد هنگامی که ریسکی غیرقابل پیش‌بینی و غیرمحتمل نتیجه‌ فاجعه‌بار و بسیار بدی به جا می‌گذارد.

فرایند مدیریت ریسک چیست؟ بررسی اجمالی، تعریف و مراحل فرآیند


تعریف فرایند مدیریت ریسک
از میان تعاریف و مفاهیم کلی، یکی از تعریف های به خوبی شناخته شده مدیریت ریسک، عبارتست از: روشی کارآمد برای تعیین زمان مطلوب اقدام در شرایط مبهم و عدم اطمینان، توسط شناسایی، شناخت، ارزیابی، توجه و تفکر، اقدام کردن و گفتگو درباره نگرانی های مربوط به ریسک. یک فرآیند مدیریت ریسک موثر و کارآمد، نیاز به یک فرهنگ مدیریت ریسک توسعه یافته دارد. فرهنگ مدیریت ریسک، حامی و پشتیبان چشم انداز، ماموریت، اهداف و مقاصد شرکت یا پروژه است. محدودیت ها و تنگناهای موجود نیز، به نوعی محیط پیرامون ریسک هستند که پیامدها و تاثیراتی را نیز به همراه دارند. فرایند مدیریت ریسک شامل عمل تصمیم گیری است که به دستیابی به اهداف و مقاصد کسب و کار در حوزه های عملکردی و همچنین در سطح فعالیت های فردی کمک می کند. همچنین تیم مدیریت را قادر می سازد تا به راحتی برای حل مسائل علمی و سایر مسائل مربوط به هزینه های سرمایه ای و مزایا و انتظارات مورد نظر در سرمایه گذاری بر منابع عمومی محدود، تصمیم گیری کنند. در واقع برای حمایت از رسیدگی به شکایات، پاسخگو بودن، ریسک پذیری، نوآوری و مسئولیت پذیری، به ساختارهای سرپرستی و کنترلی نیاز است که مدیریت ریسک این ساختار را فراهم می کند.
مراحل فرآیند مدیریت ریسک
استراتژی فرایند مدیریت ریسک شامل مجموعه ای خاص از مراحل از پیش تعیین شده است.

مرحله اول، تعیین اهداف و مفاد (زمینه) است. این کار، درک محیط عملیاتی سازمان را برای تیم مدیریت تسهیل می کند. البته این امر مستلزم ارزیابی کامل محیط اطراف و جو داخلی یا محیط فرهنگی سازمان است. تدوین و عملیاتی کردن استراتژی های تاکتیکی، چارچوب مدیریت ریسک سازمان، شناسایی بیشتر محدودیت ها و فرصت های محیط عملیاتی، پایه های اساسی این تحلیل هستند. چارچوب مدیریت ریسک و فرهنگ سازمان، در تجزیه و تحلیل های محیطی مورد بررسی و استفاده قرار می گیرند که شامل ارزیابی الزامات نظارتی و مستبدانه، سیاست ها و استانداردها، اصول صنعتی و همچنین اسناد شرکتی مربوطه و طرح های کسب و کار و مدیریت ریسک در سال گذشته است. معیار یا شاخص تدوین شده برای تکرار چارچوب و شیوه قدیمی تعریف شده، به اهداف، مقاصد و سیاست های داخلی سازمان و منافع ذینفعان بستگی دارد. بدین طریق که می توان با استفاده از قدرت درک و شناخت مدیران پروژه و ذینفعان و الزامات قانونی یا نظارتی، معیارها و شاخص ها را اصلاح کرد.
مرحله دوم در فرآیند مدیریت ریسک، شناسایی ریسک ها به کمک بهترین اطلاعات موجود است که احتمالا بر اهداف و مقاصد مورد نظر سازمان، فعالیت یا پروژه تاثیر می گذارد. همچنین باید تأکید کرد که ریسک می تواند به عنوان یک شانس، فرصت یا نیرویی که هنوز درک نشده باشد، در نظر گرفته شود. برخی از سؤالات مهم که به شناسایی ریسک در فرایند مدیریت ریسک کمک می کنند، عبارتند از: چه وقت، چرا، کجا و چگونه رویدادهای ریسک رخ می دهند و تاثیر آنها بر اهداف پروژه چگونه است؟ هر کدام از اولویت های ما با چه میزان ریسک مواجه هستند؟ اگر این اولویت ها به دست نیایند، آنوقت با چه ریسک هایی مواجه خواهیم شد؟ چه کسی و چگونه ممکن است در فرایند مدیریت ریسک دخیل باشد، مانند تأمین کنندگان، پیمانکاران و سهامداران؟ رویکرد مورد استفاده در شناسایی ریسک، بستگی به حوزه کاربرد دارد یعنی ماهیت فعالیت ها و گروه های در معرض ریسک، فاز پروژه، ضرورت ها و نیازهای مشتری مرتبط با اهداف مورد نظر، ماهیت پروژه، منابع موجود، عواقب نظارتی و مقرراتی و سطح جزئیات مورد نیاز.
مرحله سوم در فرایند مدیریت ریسک، تجزیه و تحلیل ریسک های شناسایی شده است. این مرحله شامل مورد بررسی و توجه قرار دادن منبع ایجاد کننده ریسک و وقوع رویدادها و شرایط، نتایج و احتمالات ناشی از تقریب و تخمین زدن ریسک اصلی و آسیب زننده بدون مدیریت در محل مورد نظر است. همچنین شامل طبقه بندی انواع کنترل ها، ارزیابی کارایی آنها و سطح بعدی ریسک با کنترل در محل (ریسک پنهان، پایدار یا کنترل شده) است. تکنیک های تحلیلی بسته به سطح پیچیدگی و مبهم بودن ریسک، منطق تحلیل و میزان اطلاعات موجود، عبارتند از: تکنیک های کیفی، نیمه کمّی و کمّی. معمولا تکنیک های کیفی یا نیمه کمّی برای بررسی ریسک ها مورد استفاده قرار می گیرند. اما ریسک های بالقوه و بزرگتر توسط تکنیک های کمّی پر هزینه مدیریت می شوند. ماتریس ریسک، رایج ترین ابزاری است که برای ارزیابی ریسک به صورت کیفی و نیمه کمّی مورد استفاده قرار می گیرد. ساير ابزارهایی که براي تجزيه و تحليل ریسک استفاده می شوند عبارتند از نمودارهاي ریسک، ماتريس هاي در معرض ریسک، ماتريس هاي ریسک يا مونوگراف ها (monograph). پس از شناسایی و تجزیه و تحلیل ریسک های در نظر گرفته شده، باید ریسک ها را از منظر معیارهای ریسک که قبلا پذیرفته و تایید شده اند، مقایسه و بررسی کرد. معمولا با استفاده از ماتریس ریسک، می توان یک ریسک قابل تحمل را تایید کرد و پذیرفت. اگر میزان ریسک پنهان (secluded risk) بیشتر از ریسک قابل تحمل (bearable risk) باشد، آن وقت به روش های سازمان یافته متداول یا بهبود کارایی اقدامات کنترلی موجود نیاز است. ریسک های با شدت بالا و غیر قابل قبول باید مدیریت شوند و بهبود یابند. از آنجایی که این مرحله ضروری و مهم است، هدف تعیین شده این مرحله خاص از فرایند مدیریت ریسک، ایجاد فرصت های کارآمد برای مدیریت، بهبود و کاهش اثر سوء ریسک ها است. در این مرحله باید پس از بررسی یا کاهش تاثیر ریسک، انتقال و یا به اشتراک گذاری ریسک بر اساس اولویت ها و در نتیجه پذیرش آن، تا حداکثر زمان ممکن از ریسک اجتناب و دوری کرد. محیط و ریسک های مرتبط با ذینفعان، مدیران پروژه ها و دیگر افراد صاحب اختیار، مشاوران، کارشناسان، مشتریان و تیم مدیریت باید به صورت منظم و پیوسته مورد نظارت و بررسی قرار گیرند. همچنین طرح مدیریت ریسک باید به طور مرتب ارزیابی و به روزرسانی گردد و گزارش پیشرفت نیز به موقع ارائه شود.

منبع :

https://wikifinancepedia.com/investing

ترجمه شده در موسسه مطالعات راهبردی سپینود شرق
کلیه حقوق این وبسایت متعلق به موسسه سپینود شرق می باشد.

مدیریت ریسک چیست؟

مدیریت ریسک چیست؟

از آنجایی که بسیاری از افراد با مدیریت ریسک و معنای آن آشنایی ندارند، در ابتدا باید به خوبی با این امر آشنا شوند و سپس در مورد راهکارهای آن اطلاعاتی داشته باشند. مدیریت ریسک یکی از فرایندهای شناسایی می باشد، در واقع یکی از مهمترین پاسخ های است که به عوامل خطرساز داده می شود و به خوبی آنها را تحلیل می کند.

در بسیاری از پروژه هایی که در حال انجام می باشند، امکان دارد که افراد با مشکلاتی مواجه شوند و به خوبی نتوانند تصمیم بگیرند، در این مورد باید پاسخ ها و تحلیل های مناسبی را برای مشکل به وجود آمده در ذهن خود ترسیم کنند تا به خوبی بتوانند آن مشکل را حل نمایند. اگر مدیریت کردن ریسک به خوبی انجام شود وقایع آینده هم به خوبی و درستی کنترل می گردد.

مدیریت ریسک یکی از مهمترین عملکردهایی می باشد که هر فردی، که پروژه مهمی را در دست دارد باید به خوبی بتواند این ویژگی را در خود تقویت کند. در واقع باید بدانید که مدیریت کردن ریسک نه تنها احتمال به وجود آمدن خطرات را کاهی می دهد، بلکه دامنه تاثیری که آنها می خواهند بر روی پروژه بگذارند را هم کاهش می دهد.

سیستم های مدیریت بسیار پیشرفته می باشد و به خوبی می تواند ریسک ها و کیفیت آنها را مشخص کند، همچنین تاثیراتی را که بر روی یک پروژه می گذارد را به خوبی بررسی می کند و از آنها جلوگیری می نماید. پذیرش نمودن و یا پذیرش نکردن ریسک ها اصولا به تحمل و ظرفیت مدیر پروژه بستگی زیادی دارد، اگر مدیر به خوبی بتواند ریسک ها را شناسایی کند و برای هر یک از آنها پاسخ مناسبی ارائه دهد به راحتی فرایندهای دیگر را هم تحت کنترل خود در می آورد.

مدیریت ریسک فرایندی مستمر می باشد

همانطوری که بیان کردیم مدیریت ریسک یکی از مهمترین فرایندهایی می باشد که هر مدیری باید آن را در پروژه خود تقویت کند. یکی از نکاتی که در مورد این فرایند بسیار مهم است و باید به آن توجه داشته باشید این است که مدیریت کردن ریسک در تمامی طول عمر پروژه باید انجام گردد.

به طور مثال اگر یک پروژه عمر 3 ماهه دارد باید ارزیابی مدیریت کردن ریسک آن در پایان ماه اول و دوم باشد، در هر یک از این مراحل باید تمامی ریسک هایی که در پروژه ممکن است به وجود آید را بررسی کنند و با مشخص کردن آنها، اقدام به کنترل نمودن آنها نمایند.

پس از اینکه مدیر به خوبی توانست مدیریت ریسک به وجود آمده را به دست بگیرد، باید ریسک هایی که احتمال رخ دادن آنها از دیگر ریسک ها بیشتر است را انتخاب کند. انتخاب کردن هر یک از این ریسک ها نیاز به تجربه و اطلاعات کافی در مورد پروژه دارد که مدیر به خوبی با آنها آشنایی دارد.

به طور معمول در اوایل کار پروژه ریسک های زیادی وجود دارد که هرچه آن پروژه به سمت جلوتر می رود به ریسک های شناخته شده نزدیک تر می شود. بر این باید مدیریت کردن ریسک از همان ابتدای شروع کار آغاز شود تا پروژه در تمامی مراحل با موفقیت سپری شود.

پاسخ دادن به ریسک ها

اکنون که به خوبی با مفهوم و عملکرد مدیریت ریسک آشنایی های لازم را به دست آورید. باید اطلاعات خود را در این زمینه که به ریسک ها چه پاسخی داده می شود را هم بیشتر کنید. به طور کلی به هر ریسکی که در پروژه به وجود می آید سه پاسخ مناسب داده می شود که آنها عبارتند از :

اجتناب

در این روش باید ریسک به مدیریت ریسک چیست؟ وجود آمده را از بین ببریم، بر این اساس مدیر سعی می کند ریسک را از بین ببرد و به همین دلیل به دنبال تهدیدی می گردد تا علت آن ریسک را به طور کلی از بین ببرد. ریسک به وجود آمده هرچه که قوی و بزرگ باشد با این پاسخ به طور کلی از بین می رود. بیشتر مدیرانی که نمی خواهند با هیچ ریسکی مواجه شوند این پاسخ را به آن می دهند.

تعدیل

یکی دیگر از پاسخ هایی که به ریسک به وجود آمده در پروژه داده می شود تعدیل است. در این پاسخ مدیر از ارزش مالی پروژه خود کم می کند تا ریسک خطراتی را که برای پروژه امکان دارد پیش آید را کاهش دهد. بر این اساس در این روش مدیر برای این که ضررهای دیگر پروژه را از بین ببرد تا حدودی از ارزش های مالی که در پروژه وجود دارد منصرف می شود.

پاسخ دادن به ریسک ها

پذیرش

یکی دیگر از پاسخ هایی که به ریسک های موجود در پروژه داده می شود این است که ریسک های پروژه را می پذیرند و عواقب ناشی آن را به خوبی مورد بررسی قرار می دهند. بیشتر مدیرانی که این پاسخ را به ریسک های موجود در پروژه می دهند به دنبال توسعه بیشتر پروژه هستند و به همین دلیل ریسک موجود در پروژه را قبول می کنند.

چگونگی انجام

برای اینکه با چگونگی مدیریت ریسک آشنایی بیشتری داشته باشید باید در ابتدا تمامی منابعی را که در ریسک پروژه وجود دارد را مورد بررسی قرار دهیم.

منابعی که برای ریسک وجود دارند بسیار زیاد می باشند و به همین دلیل فرد مدیر به راحتی می تواند فهرست جامعی از آنها تهیه کند. این راهنما و فهرست جامع امکان دارد که بر اساس راهنمای ذهنی باشد که تیم پروژه با مراجعه به این فهرست می توانند بخش عمده ای از خطرات را شناسایی کنند.

منابعی که در ریسک های پروژه وجود دارند بسیار متنوع می باشد و برخی از آنها مربوط به مدیریت پروژه می باشد که آنها عبارتند از :

  • مدیر ارشد امکان دارد به خوبی فعالیتی را که مربوط به پروژه باشد را به رسمیت نشناسد.
  • امکان دارد پروژه های زیادی در دست اقدام باشند که همگی آنها در یک زمان هستند.
  • تعهدات برنامه گاهی اوقات غیر ممکن می شود.
  • ورودی هایی که در مرحله اجرا می باشد امکان دارد شروع به برنامه ریزی نکرده باشند.
  • هیچ فردی مسئول کلی پروژه نمی باشد.
  • زمانی که مدیر پروژه فرد توانایی نباشد و به خوبی با وظایف خود آشنایی نداشته باشد.

فرایند تجزیه و تحلیل

فرایندی که در تجزیه و تحلیل ریسک وجود دارد را فرایند حل مشکل هم می گویند. شما باید برای مدیریت ریسک باید به خوبی با فرایند تجزیه و تحلیل آن آشنایی داشته باشید که این فرایند عبارت می باشد از :

شناسایی ریسک ها

در این مرحله باید به خوبی تمامی ریسک هایی که در پروژه وجود دارد را بررسی نمایید تا تیم پروژه خطراتی که در پروژه وجود دارد را شناسایی کنند. با استفاده از مدیریت کردن پروژه و ابزارهایی که در سنجش وجود دارد باید خطرات طبقه بندی شوند هر یک از این ریسک ها ویژگی های متنوعی دارند و برخی از آنها خطر بیشتری را برای پروژه به وجود می آورند، به همین دلیل باید خطراتی را که مهمتر هستند را در اولویت قرار دهید.

ارزیابی کردن ریسک

یکی از بهترین راه های مدیریت ریسک که سنتی می باشد این است که، بعد از شناسایی مشکل به سوی حل کردن آن می روند. ولی باید بدانید که پیش از حل مشکل باید علت به وجود آمدن آن را به خوبی متوجه شوید و به دنبال ریشه آن باشید.

در واقع باید از خودتان این سوال را که علت این ریسک چه می باشد و تاثیر آن بر پروژه چیست را مدام از خودتان بپرسید تا آن را به بهترین نحو ممکن حل کنید.

پاسخگویی به ریسک

بعد از اینکه تمامی ریسک های موجود در پروژه به وسیله روش ها و فرایندهای مدیریت ریسک شناخته شد و آنها را ارزیابی کردید، بهتر است به دنبال بهترین پاسخ برای آنها باشید. همانطوری که در بالا بیان کردیم پاسخگویی به ریسک ها سه نوع می باشد که هر مدیری یکی از این روش ها را انتخاب می کند و بر اساس آن به ریسک موجود در پروژه پاسخ می دهد.

تدوین یک برنامه اضطراری

زمانی که در پروژه یک ریسک جدی به وجود می آید مدیر باید به دنبال بهترین راه برای از بین بردن آن باشد، در واقع هر مدیری باید یک برنامه اضطراری را در ذهن خود داشته باشد تا در بهترین و مناسب ترین زمان از آن روش استفاده کند.

اگر مدیریت ریسک به خوبی بتواند تمامی مشکلات و ریسک هایی که در پروژه وجود دارد را شناسایی کند، به راحتی می تواند فرایندهای دیگر پروژه را هم کنترل کند، ولی اگر مدیر توانایی مدیریت کردن ریسک را نداشته باشد نمی تواند فرایندهای دیگر را به خوبی کنترل کند.

در نتیجه باید بدانیم که هر فردی اگر پروژه ای در دست دارد باید به خوبی مدیریت ریسک آن پروژه را هم در دست بگیرد، و برای اینکه به بهترین نحو ممکن بتواند ریسک های موجود در پروژه را از بین ببرد، می تواند از تیم پروژه هم در این راستا کمک بگیرد و یکی از پاسخ هایی را که در بالا بیان کردیم را به ریسک های موجود در پروژه بدهد.

مدیریت ریسک و سرمایه چیست؟

احسان والیان

احسان والیان

  • اشتراک‌گذاری

یکی از شایع‌ترین و معروف‌ترین جملات در مدیریت ریسک و سرمایه گذاری این است که «تمام تخم مرغ‌های‌مان را در یک سبد نگذاریم.». این نکته مهم در مدیریت ریسک در سرمایه گذاری را می‌توان با انجام تنوع در سرمایه گذاری رعایت کرد.

در جهانی زندگی می‌کنیم که ریسک‌های بالقوه بسیاری را در خود جا داده است. از ساختن یک خانه که با ریسک زلزله تهدید می‌شود تا سرمایه‌ای که در یک بازار قرار می‌دهیم و خطر سقوط و نزول قیمت آن را تهدید می‌کند. هر کدام از ریسک‌ها درجات مختص به خود را دارند و هیچ کدام شبیه به دیگری نیست. بعضی از ریسک‌ها به ندرت از حالت بالقوه به حالت بالفعل در می‌آیند و زیاد نگران‌شان نیستیم. اما ریسک‌هایی که همیشه به چشم می‌آیند و نیاز به مدیریت‌شان داریم بیش‌تر مربوط به سرمایه و وجه مالی زندگی‌مان می‌شود. مدیریت ریسک و سرمایه از مهم‌ترین مهارت‌هایی است که یادگیری آن سن و سال نمی‌شناسد. شیوه‌هایی هست که بتوان با فراگیری‌شان به مدیریت ریسک و سرمایه پرداخت. اما قبل از یادگیری تکنیک‌ها یا به عبارتی روش‌ها بهتر است با مفاهیم ریسک و سرمایه و نقش هر کدام از آن‌ها در مسیر سرمایه گذاری آشنا شویم.

سرمایه چیست؟

از وجه نقد گرفته تا دارایی‌های دیگر را می‌توان سرمایه دانست. اما تفاوت پول به تنهایی با سرمایه در این است که پول را برای خریدها و خدمات استفاده می‌کنیم. اما آن وجه نقد یا دارایی برای افزایش ثروت و رسیدن به اهداف مالی که برای رسیدن‌شان نیازمند شکیبایی و طی کردن مسیر سرمایه گذاری هستیم را سرمایه می‌گویند. سرمایه سه نوع دارد؛ سرمایه ثبت شده یا حساب سرمایه 1 ، سرمایه استقراضی 2 و سرمایه در گردش 3 . هر کدام از این انواع تعریف مشخص خود را دارند. اما یک نقطه مشترک میان هر سه آن‌ها این است که برای رسیدن به اهداف مالی و افزایش ثروت مورد استفاده قرار می‌گیرند. بنابراین باید اعتراف کرد که در تعریف سرمایه، جایی هم برای فعل زمان و ارزش آن باید در نظر گرفت. چرا که رشد دارایی به زمان نیاز دارد. به زبان ساده‌تر، از زمانی که وجه نقد یا یک دارایی را در یکی از بازارهای سرمایه قرار می‌دهیم و از طریق یک ابزار سرمایه گذاری اقدام به رشد آن وجه نقد یا دارایی می‌کنیم باید بازه زمانی را طی کنیم تا به نتیجه موردنظر از سرمایه گذاری‌مان برسیم.

1. سرمایه ثبت شده (Equity Capital)؛ حسابی که در سهام یا ترازنامه بخش حقوق صاحبان است را سرمایه ثبت شده یا حساب سرمایه هم می‌نامند.

2. سرمایه استقراضی؛ گاهی برای دریافت سرمایه موردنیاز اقدام به گرفتن وام می‌کنیم که به آن سرمایه استقراضی می‌گویند. استقراض در لغت به معنای «طلب قرض کردن» است. گاهی برای راه‌اندازی یک کسب و کار کوچک هم از دوست و خانواده پول قرض می‌گیریم که به آن هم سرمایه استقراضی می‌گویند.

3. سرمایه در گردش (Working Capital)؛ نقدشوندگی بالای یک شرکت نشان از سرمایه در گردش‌اش دارد. اگر نام دارایی‌های جاری به گوش‌تان آشنا هست، بدانید که سرمایه در گردش اشاره به همان دارایی‌ها دارد.

مفهوم ریسک

ریسک و خطر را می‌توان از اولین مفاهیمی دانست که از زمانی که بشر اولین قدم‌هایش را برای زندگی برداشت همراه‌اش بوده است. اصلا یکی از دلایل قبیله‌ای زندگی کردن ما که امروز به آن جامعه می‌گوییم به خاطر کم کردن هر چه بیش‌تر خطرات و ریسک‌های احتمالی در زندگی بوده است. خطر یا ریسک یعنی مواجهه با فرصتی که می‌تواند یا به نفع‌مان تمام شود یا به ضررمان. صحنه‌ای را تصور کنید که انسان‌های اولیه به دنبال شکار یک گاومیش رفته‌اند. در این موقعیت به خاطر تعداد بالای شکارچیان خطر، ریسک کمتری برای آسیب دیدن وجود دارد. اما باید در نظر داشت که حجم گوشت شکاری گاومیش به همان میزان که ریسک کمی در شکار دارد برای عده شکارچیان کم است. حال تصور کنید که به جای گاومیش قرار بر شکار یک ماموت باشد. بی شک ریسک زیادی در این شکار وجود دارد. اما در عوض اگر شکار به خوبی انجام شود به همان میزان گوشت شکار بیش‌تری نصیب همگی می‌شود. به این معنی که هر چه ریسک بیش‌تر باشد به همان میزان می‌توان انتظار بازدهی داشت. در سرمایه گذاری هم اوضاع چنین است. به عنوان مثال اگر سرمایه گذاری در سهام را انتخاب کنیم می‌توان به همان اندازه که ریسک این بازار بیش‌‎تر است انتظار بازدهی داشت. اما زمانی که موضوع مدیریت ریسک و سرمایه به میان می‌آید باید گفت که هنوز تکنیک‌هایی هست که بتوان در این نوع سرمایه گذاری‌ها هم موفق عمل کرد و تا حد ممکن از ریسک سرمایه گذاری کم کرد.

تکنیک‌های مدیریت ریسک و سرمایه

یکی از شایع‌ترین و معروف‌ترین جملات در مدیریت ریسک و سرمایه گذاری این است که «تمام تخم مرغ‌های‌مان را در یک سبد نگذاریم.». این نکته مهم در مدیریت ریسک در سرمایه گذاری را می‌توان با انجام تنوع در سرمایه گذاری رعایت کرد. به عنوان مثال ابزار سرمایه گذاری مانند صندوق سرمایه گذاری سهامی با توجه به داشتن سبدی متشکل از سهام مختلف و البته کارشناسی شده می‌تواند تا حد بسیار زیادی به مدیریت ریسک و سرمایه ما بپردازد. البته باید گفت که نکته دیگری که در این ابزار می‌تواند از ریسک انتخاب‌های ما کم کند حضور کارشناسان و تحلیل‌گران بازار سهام در آن است. در صندوق‌های سرمایه گذاری حضور ارکان و متخصصین صندوق می‌تواند از انتخاب‌های کورکورانه ما در مسیر سرمایه گذاری جلوگیری کند. به عنوان مثال زمانی که انتخاب سهام را به عهده افراد باتجربه در صندوق می‌گذاریم می‌توانیم تا حد قابل توجه‌ای از ریسک بالقوه چنین بازارهای دارایی آسوده خاطر باشیم. اما یک نکته دیگر هم باید به این نتیجه‌گیری افزود. آن هم این است که برای بهتر کردن پیامدهای سرمایه‌گذاری بهتر است حتی گزینه‌ها را هم متنوع‌تر کرد. مثلا می‌توان از صندوق‌های طلا یا درآمد ثابت هم برای کاهش ریسک استفاده کرد.

مدیریت ریسک و سرمایه

نتیجه گیری

مدیریت ریسک و سرمایه در مسیر سرمایه گذاری از مهم‌ترین مهارت‌ها در هر فرد به حساب می‌آید. هر میزان که به بحث بازدهی اهمیت می‌دهیم باید به خطرات و ریسک‌ها و مدیریت آن نیز توجه کنیم تا بتوانیم بهترین نتایج را از مسیری که انتخاب کرده‌ایم و سرمایه‌مان را در آن قرار داده‌ایم به دست بیاوریم. در فرصتی که پیش آمد به بررسی مفاهیم ریسک و سرمایه و مدیریت این دو پرداختیم تا دست کم بتوانیم مفهومی کلی و البته کاربردی را برای بهتر قدم برداشتن در زمینه‌های سرمایه گذاری یاد بگیریم.

اصول مدیریت ریسک در بازار سرمایه + انواع آن

ریسک ؛ کلمه‌ای است که ممکن است شما را به یاد خطر و چالش بیاندازد. به همین دلیل، افراد ترجیح می‌دهند از ریسک کردن دوری کنند و از کارهایی که دارای ریسک بالایی است پرهیز نمایند. اما اینکه افراد فکر می‌کنند ریسک به معنی خطر است، کاملا اشتباه است. زیرا، زمانی که بحث مدیریت ریسک را در نظر بگیریم دیگر نمی‌توان ریسک را معادل خطر دانست. بنابراین می‌توان گفت، در ذات هر فعالیتی ریسک وجود دارد و زندگی روزمره همه افراد دارای ریسک بوده، اما این نکته را فراموش نکنید که با استفاده از مدیریت ریسک می‌توانید از این خطر و چالش در امان باشید و در معرض آن قرار گرفتن را به حداقل برسانید. در این مقاله به مدیریت ریسک در بازارهای مالی پرداخته‌ایم تا بتوانید زمانی که در معرض این ریسک قرار گرفته‌اید، بتوانید ریسک موجود در سرمایه‌گذاری خود را مدیریت کنید. پس، تا پایان این مقاله با ما همراه باشید.

مدیریت ریسک چیست؟

مدیریت ریسک یکی از مهمترین اصول در بازار بورس و سرمایه‌گذاری است. هر چقدر هم که سرمایه داشته باشید برای اینکه بتوانید در بازار بمانید و فعالیت کنید باید بتوانید به طرز صحیح از مدیریت ریسک و مدیریت سرمایه استفاده کنید.

* در صورت تمایل می‌توانید مقاله اصول مدیریت سرمایه در بازارهای مالی را مطالعه نمایید.

شما به عنوان یک کاربر وقتی یک معامله انجام می‌دهید ممکن است 4 حالت به وجود بیاید؛

  1. سود خیلی بزرگ ⇐ 10 تا 60 درصد
  2. سود کم ⇐ 10 تا 15 درصد
  3. ضرر کوچک ⇐ 10 تا 20 درصد
  4. ضرر بزرگ ⇐ 40 تا 50 درصد

اگر بتوانید جلوی حالت چهارم را بگیرید؛ می‌توانید در بورس خیلی موفق باشید.

هدف مدیریت ریسک دقیقاً حذف ضررهای مالی بزرگ است.

فرآیند مدیریت ریسک

فرض کنید بر اساس تحلیلی که انجام می‌دهید خرید انجام داده‌اید؛ اما قبل از اینکه خرید کنید حتما باید حد ضرر را مشخص و مبلغ خرید را محاسبه کنید.

* ضریب ریسک: انتخاب یک عدد بین 1 تا 2

* کل سرمایه: کل پولی که در بورس سرمایه‌گذاری می‌کنید.

* درصد حد ضرر: درصدی که برای جلوگیری از ضرر بیش از حد برای خود تعیین کرده‌اید.

در خصوص ضریب ریسک باید گفت؛ اگر آدم محتاطی هستید و تمایل دارید کمتر ریسک کنید 1 را انتخاب کنید؛ اما اگر آدم ریسک پذیری هستید می‌توانید عدد 2 را انتخاب کنید. همچنین، می‌توانید هر عددی بین 1 تا 2 را نیز انتخاب کنید؛ مثلا 1/5. عددی که انتخاب می‌کنید هر چقدر به 1 نزدیک‌تر باشد، ریسک کمتر؛ و هر چقدر به 2 نزدیک‌تر باشد، ریسک بیشتر می‌شود.

یکی از اصول خیلی مهم مدیریت ریسک و سرمایه می‌گوید:

اگر در یک معامله ضرر کردید، این ضرر باید بین 1 تا 3 درصد از کل مبلغ سرمایه شما باشد. حال این اصل را تبدیل به یک فرمول می‌کنیم؛

* نکته: ضریب ریسکی که انتخاب کرده‌اید باید در همه معاملات همان باشد و با همان ضریب کار کنید.

* با حد ضرر 10 درصد، اجازه دارید 10 میلیون خرید انجام دهید.

* با حد ضرر 20 درصد، اجازه دارید 5 میلیون خرید انجام دهید.

و اما یک فرمول ساده‌تر برای حداکثر مبلغ خرید؛

* بهتر است حد ضرر خود را 10 یا 20 درصد انتخاب کنید؛ زیرا، این حد ضرر یک عدد معقول، منطقی و یک رنج نرمال است تا بتوانید ریسک را بهتر مدیریت کنید.

انواع حد ضرر

  • تعیین حد ضرر بر حسب دامنه نوسانات بازار
  • استفاده گسترده در اکسپرت‌های خودکار
  • تناسب با فازهای مختلف بازار
  • نقطه ضعف، کارکرد ضعیف به هنگام انتشار اخبار و گزارش‌های مهم

انواع ریسک در بازارهای سرمایه

در اینجا، انواع ریسک‌هایی که یک سرمایه‌گذار در خرید سهام شرکت‌ها و سرمایه‌گذاری در بورس با آنها مواجه می‌شود را معرفی و توضیح خواهیم داد؛

ریسک در یک طبقه‌بندی کلی به دو دسته تقسیم می‌شود؛

  1. ریسک قابل اجتناب یا غیر سیستماتیک
  2. ریسک غیرقابل اجتناب یا سیستماتیک

ریسک قابل اجتناب یا غیر سیستماتیک

ریسکی که می‌توانیم با استفاده از برخی روش‌ها از آن اجتناب کنیم؛ ریسک های قابل اجتناب می‌گویند. این ریسک ها اغلب ناشی از خصوصیات خاص شرکت‌ها هستند.

نمونه هایی از ریسک قابل اجتناب

  • مدیریت ضعیف شرکت
  • درست عمل نکردن سهامداران شرکت
  • عدم موفقیت در رقابت با سایر رقبا
  • قدیمی شدن محصولات تولیدی شرکت
  • و .

که هر کدام از این نمونه‌ها باعث می‌شود، مشتریان شرکت به تدریج کم و فروش آن کاهش پیدا کند.این ریسک ها منشأ درونی دارند و علت بروز آن، به داخل شرکت مربوط می‌شود. با توجه به اینکه این نوع ریسک را می‌توانیم با به کارگیری برخی روش‌های محاسبه به حداقل ممکن برسانیم، از آن به عنوان ریسک قابل اجتناب یاد می‌شود.

ریسک غیر قابل اجتناب یا سیستماتیک

کنترل این نوع ریسک در اختیار سرمایه‌گذار نیست. به این گروه از ریسک ها، ریسک غیر قابل اجتناب یا سیستماتیک می‌گویند. مواردی مثل تغییر نرخ تورم، سیاست‌های کلان اقتصادی، شرایط سیاسی و . مواردی هستند که کنترل آنها از اختیار شرکت خارج می‌کند.
برای مثال؛ تغییر در سیاست‌های کلان اقتصادی و افزایش یا کاهش نرخ ارز و یا نرخ تورم می‌تواند به طور مستقیم در وضعیت درآمد-سود و میزان سودآوری شرکت‌ها تاثیر بگذارد و طبیعتاً ارزش سهام آنها را تحت تاثیر قرار دهد. اینگونه ریسک ها را ریسک های سیستماتیک یا غیر قابل اجتناب می‌گویند، زیرا کنترل آنها از اختیار سرمایه‌گذار خارج است.

و اما چگونه می‌توانیم ریسک قابل اجتناب را به حداقل ممکن رساند؟

به این ضرب‌المثل دقت کنید؛

همه تخم‌مرغ‌ها را در یک سبد قرار ندهید، اگر از شما بپرسند منطق این ضرب‌المثل چیست؟ همه شما می‌گویید که ریسک آن کاهش پیدا می‌کند. چون اگر یکی از سبدهای تخم‌مرغ به زمین بیافتد و تخم‌مرغ‌های آن بشکند سبدها و تخم‌مرغ‌های دیگر همچنان سالم می‌مانند. در مباحث مرتبط با بورس هم تئوری بسیار معروفی به نام تئوری سبد وجود دارد که بر پایه همین ضرب‌المثل تشکیل شده است. بر اساس مدیریت ریسک چیست؟ این تئوری، سرمایه‌گذار می‌تواند با متنوع کردن سبد سرمایه‌گذاری خود و انتخاب دارایی‌های بسیار متنوع به جای چند دارایی محدود ریسک های قابل اجتناب را در سرمایه‌گذاری خود به حداقل ممکن برساند. بنابراین، هر اندازه سبد سرمایه‌گذاری متنوع‌تر باشد؛ ریسک سرمایه‌گذاری هم کمتر می‌شود. بر پایه تئوری سبد، متخصصان بازار سرمایه توصیه می‌کنند؛ به جای اینکه فرد یک یا چند سهم از شرکت‌های محدودی را خریداری کند، سهام شرکت‌های متنوع از صنایع مختلف را خریداری نماید و حتی در سبد سرمایه‌گذاری خودش اوراق بهادار بدون ریسک مثل اوراق مشارکت و دیگر موارد را هم داشته باشد. مجدداً این نکته را یادآوری کنیم که، با متنوع‌سازی سبد سرمایه‌گذاری تنها می‌توانید حذف ریسک های قابل اجتناب یا غیرسیستماتیک را به حداقل برسانید و حذف ریسک های غیرقابل اجتناب یا سیستماتیک از کنترل یا اختیار سرمایه‌گذار خارج است. البته، با حذف یا کاهش ریسک های قابل اجتناب عملاً بخش عمده‌ای از ریسک هایی که سرمایه‌گذار با آنها مواجه است، کاهش پیدا می‌کند.

مدیریت ریسک در بازارهای مالی

یکی از مهمترین مواردی که یک سرمایه‌گذار نیاز دارد در طول معاملات به آن دقت زیادی کند، مدیریت ریسک می‌باشد. این مورد یکی از مهمترین موارد در تصمیم‌گیری‌های معاملاتی می‌باشد. مانند پدال گاز در ماشین است که استفاده نابجا از آن می‌تواند باعث از بین رفتن قسمت یا تمامی سرمایه شود. مدیریت، میزان ریسک یا درگیر کردن درصدی از حساب در یک معامله است که با شناخت از استراتژی و میزان تاییدات انجام می‌شود.
به عنوان مثال؛ شما همیشه نمی‌توانید با سرعت 100 کیلومتر در ساعت رانندگی کنید، ممکن است در یک کوچه با 10 کیلومتر، در یک جاده لغزنده 15 کیلومتر و در یک اتوبان اگر شرایط مساعد باشد می‌توانید با 100 یا 120 کیلومتر اقدام به رانندگی کنید. پس اینکه شما چه جایی پدال گاز را فشار بیشتری دهید تا بتوانید سریع‌تر به مقصد برسید به مدیریت ریسک شما با توجه به خیابان، اتوبان و یا لغزندگی جاده و سایر عوامل در آن بستگی دارد.

در بازارهای مالی نیز به همین گونه است.
به عنوان مثال؛ شما می‌توانید نسبت به شرایط بازار و انتخاب ضریب ریسک خود یک معامله خوب و پر سود انجام دهید. همه اینها بستگی به صبر در معاملات با استراتژی‌های کارآمد و تاییدات بالاتر، شرایط بازار و بازدهی آن و البته نوع مدیریت ریسک شما دارد. افرادی که عادت دارند، صبر کنند تا معاملات با شرایط خوب و تاییدات خوب به وجود بیاید؛ معاملات کمتر ولی سود‌ده‌تری انجام داده و قاعدتاً نتایج بهتری را خواهند دید و راحت‌تر معاملات خود را انجام می‌دهند.

هیچ چیز برای سرمایه گذار نباید مهمتر از توانایی خوابیدن آسوده در شب باشد.

نتیجه بحث

احتمال انحراف بازده واقعی سرمایه‌گذاری از بازده پیش‌بینی شده آن، ریسک گفته می‌شود. ریسک همچنین، شامل احتمال از دست رفتن همه یا بخشی از اصل سرمایه‌گذاری نیز می‌شود. برای سنجش ریسک سرمایه‌گذاری معیارهای متفاوتی وجود دارد. یکی از مهمترین معیارهای این سنجش، انحراف معیار بازده تاریخی یا میانگین یک سرمایه‌گذاری است.
مدیریت ریسک ؛ جلوگیری از ضررهای بزرگ، انتخاب حد ضرر برای خریدهای خود، به دست آوردن حداکثر مبلغ خرید در هر معامله از طریق فرمول گفته شده می‌باشد. سرمایه‌گذاران همیشه باید در ذهن داشته باشند که مهمترین معیار این نیست که چقدر بازدهی به دست آورده‌اند بلکه بازدهی در مقابل ریسک متحمل شده مهم است.

مقالات مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

برو به دکمه بالا